Kronik Böbrek Hastalığı Nedir? Böbrek Hastalığı Belirtileri
Sağlık

Kronik Böbrek Hastalığı Nedir? Böbrek Hastalığı Belirtileri

05 Şubat 2021 20:43
  • Whatsapp'ta Paylaş

    Böbrek hastalığı günümüzde oldukça yaygın bir hale gelmiştir. Bunda teknolojinin de olumsuz tarafları etkiliyken yine tedavisinde teknolojinin olumlu tarafları etkili olmuştur. Kronik Böbrek Hastalığı Nedir? Böbrek Hastalığı Belirtileri Nelerdir? Böbrek Hastalığı Tedavi Yöntemleri Nelerdir? ve Hemodiyaliz Tedavisi hakkındaki bilgiler içeriğimizde. Gelin hep beraber bakalım

    Kronik Böbrek Hastalığı Nedir?

    Kronik böbrek hastalığı aylar ya da yıllar içinde geri dönüşsüz biçimde böbreğin yapısını ve fonksiyonunu bozan pek çok heterojen hastalıktan kaynaklanır. KBH tanısı yapısal böbrek hasarı ve böbrek fonksiyonlarında kronik bir azalmaya dayanır. Genel böbrek fonksiyonunun mevcut en iyi göstergesi, fonksiyonel nefronların tümü tarafından bir dk’da filtre edilen toplam sıvı miktarını gösteren GFH’dır.

    Kronik böbrek hastalığının tanımı ve sınıflandırması şimdiye kadar evrim geçirmiştir. Böbrek Hastalığı: Global Çıktıları İyileştirme KDIGO (Kidney Disease Improving Global Outcomes) 2012 KBH Değerlendirme ve Yönetme Klinik Uygulama Kılavuzu (4), KBH üzerine on yıllık araştırma ve klinik uygulamanın ardından National Kidney Foundation-Kidney Disease Outcomes Quality Initiative (NKF-KDOQI) tarafından hazırlanan 2002 Kronik Böbrek Hastalığı: Değerlendirme, Sınıflama ve Evreleme kılavuzunun güncellenmesiyle oluşturulmuştur.

    Bu güncel kılavuzda KBH’ın tanımında değişiklikler yapılmış, GFH ve albüminüriye dayanan yeni KBH sınıflaması eklenmiştir. Buna göre KBH, altta yatan sebep her ne olursa olsun, en az üç ay süresince GFH’ın 60 ml/dk/1.73m²’den daha az olması ya da böbrek hasarı belirteçlerinin olması ya da her ikisinin olması olarak tanımlanır. Böbrek yetmezliği geleneksel olarak KBH’ın en kötü sonucu olarak kabul edilir ve semptomlar azalmış böbrek fonksiyonundan kaynaklanır. Glomerüler filtrasyon hızı 15 ml/dk/1.73m²’den daha az olduğunda kişi SDBY’ne ulaşmıştır. Böylelikle böbrek fonksiyonları uzun vadede hayatı sürdüremez ve bu hastalar için seçenekler böbrek replasman tedavisi (diyaliz veya böbrek transplantasyonu) veya konservatif (palliation/nondialytic) bakımdır.

    Böbrek Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

    Kronik böbrek hastalığına sahip birçok kişi özellikle hastalığın erken evrelerinde genellikle asemptomatiktir. Rutin tarama testlerini takiben ya da reversible ve/veya komorbid bozuklukların değerlendirilmesi esnasında rastlantısal olarak ortaya çıkabildiği gibi bozulmuş böbrek fonksiyonunun bir sonucu olarak doğrudan semptomları da görülebilir.

    Kronik böbrek hastalığı ilerledikçe ve böbrek fonksiyonları azaldıkça üremik retansiyon solütleri olarak bilinen çeşitli maddeler vücutta birikir. Üremik toksinler olarak adlandırılan bu maddeler olumsuz pek çok biyolojik etkilere yol açar. Üremik toksinler, kompleks ve tam olarak anlaşılamamış biyokimyasal ve fizyolojik etkilere sahiptir. Bunların inflamasyon, immün disfonksiyon, vasküler hastalık, platelet disfonksiyonu ve artmış kanama riski, bağırsakta disbiyozis ve değişmiş ilaç metabolizması üzerine katkısı olduğu kadar KBH ilerlemesine de katkıda bulunduğu düşünülmektedir.

    Üremik retansiyon ürünleri hemen hemen tüm vücut sistemlerini ve organları etkilemektedir. Ancak her zaman öngörülebilir şekilde birikmezler, konsantrasyonları böbrek fonksiyonlarının ölçümleriyle korele olmayabilir. Kronik Böbrek Hastalığının olası belirti ve bulguları soluk cilt, hipertansiyon, solunum sıkıntısı, kaşıntı ve kramplar, kognitif değişiklikler, gastrointestinal semptomlar (iştahsızlık, bulantı, kusma, tat değişikliği, üremik nefes kokusu), idrar çıkışında değişiklikler (poliüri, oligüri, noktüri, proteinüri, hematüri) ve periferik ödem olarak sıralanabilir.

    Böbrek Hastalığı Tedavisi

    Kronik böbrek hastalığının önlenmesi, kontrol altına alınması ve tedavinin planlanması üç bileşenden oluşan bir süreçtir. Birinci aşama olan primer koruma tüm topluma yönelik genel önleme yaklaşımları (sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri) ile risk grubundaki kişilere yönelik primer önleme yaklaşımlarıdır. Böbrek hastalığının kontrol altına alınabilen risk faktörleri hipertansiyon, kardiyovasküler hastalıklar, diyabet, obezite, sigara içimi ve aşırı tuz tüketimidir. Kronik böbrek hastalığı için yüksek risk oluşturan durumlar arasında diyabet, hipertansiyon, kardiyovasküler ve üriner sistem hastalıkları ile bağ dokusu hastalıkları, obezite, ileri yaş, sigara içimi, analjezikler gibi nefrotoksik ilaç kullanımı ve aile öyküsünün olması sayılabilir. Kronik böbrek hastalığı tanısı sıklıkla erken dönemde belirti vermemektedir. Erken evrede tanı konulabilmesi için KBH açısından yüksek risk altında olan bireylerde tarama yapılmalıdır. Günümüzde serum kreatinin ölçümü, GFH hesaplaması ve idrarda albumin ölçümü gibi maliyeti düşük ve basit testlerle KBH’ın erken tanısı mümkündür.

    Böbrek hastalığı takip ve tedavisinde ikinci aşama olan sekonder önleme yaklaşımları KBH’ın erken evrelerinde olan hastalarda hastalık farkındalığını ve erken tanı konmasını arttırma, hastalığın ilerlemesini engelleme veya süreci yavaşlatma, renal replasman tedavi gereksinimini geciktirme, hastalarda sağ kalım ve morbiditeyi azaltma, yaşam kalitesini arttırma, hastaları uygun zamanda ve uygun biçimde böbrek yerine koyma tedavilerine hazırlama gibi yaklaşımlardan oluşur.

    Üremik semptomların şiddetlendiği, idrar miktarının azaldığı, tüm organ ve sistemlerle ilgili bulguların ortaya çıktığı SDBY olarak isimlendirilen evre 5 KBH’da RRT’ye ihtiyaç duyulur. Ülkemizde SDBY tedavisi ile ilgili belli başlı sorunlar arasında böbrek transplantasyonu için donör sayısının yetersizliği, PD uygulanan hasta sayısının giderek azalması ve diyaliz tedavisi alan hastaların mortalite oranında artış olması yer alır. Üçüncü aşama olan tersiyer korumadaki temel amaçlar arasında; hastaların uygun zamanda ve biçimde böbrek yerine koyma tedavilerine başlatılması, hastaların morbidite ve mortalitelerinin azaltılması, yaşam kalitelerinin ve yaşam ile uyumlarının, ekonomik üretkenliklerinin arttırılması yer alır.

    Kronik Böbrek Hastalığı Tedavi Seçenekleri

    Kronik böbrek hastalığı takip ve tedavisinde amaç böbrek yetmezliğine neden olan hastalığın tedavisi, son dönem böbrek yetmezliğine gidiş süresinin yavaşlatılması, böbrek disfonksiyonunun neden olduğu komplikasyonların kontrol altına alınması ve SDBY gelişen hastalarda RRT’nin planlanması ve uygulanmasıdır. Günümüzde RRT olarak HD, PD ve böbrek transplantasyonu (BTx) uygulanmaktadır. Hastalar her bir tedaviden zaman içerisinde yararlanmak durumunda kalabilmektedir. Son dönem böbrek yetmezliğinin ideal tedavisi, hastalara daha uzun ve aynı zamanda daha kaliteli bir yaşam olanağı sunan, diyaliz tedavisine göre hastaların normale yakın yaşam sürmelerini sağlayan, böbreğin tüm fonksiyonlarının düzeldiği böbrek transplantasyonudur. Transplantasyon yapılan hastalarda yaşam beklentisi genel popülasyona göre daha düşüktür ancak diyaliz hastalarından yaklaşık üç kat daha fazladır. Birçok ülkede renal transplantasyon önde gelen tedavi seçenekleri arasında yer almakla beraber, donör azlığı, kültürel faktörler ve gelenekler organ nakillerini engellemektedir. Transplantasyon olanağındaki sınırlılıklar hastaların büyük çoğunluğunun diyaliz ile geri kalan yaşamlarını sürdürmek zorunda kalmasına neden olmaktadır.

    Diyaliz uygulamasının temel amaçları; protein metabolizmasının ürünlerini (üre, kreatinin, vb) kandan uzaklaştırmak, serum elektrolitlerini sağlıklı düzeyde tutmak, asidozu düzeltmek ve kanın bikarbonat tampon sistemini yerine koymak ve fazla sıvıyı atmak şeklinde özetlenebilir. Böbrek yetmezliğinde ve ilaç intoksikasyonlarında artık ürünleri atmak ve sıvı-elektrolit dengesini düzeltmek amacıyla diyaliz tedavisi uygulanır. Böbrek yetmezliğinde ve ilaç intoksikasyonlarında artık ürünleri atmak ve sıvı-elektrolit dengesini düzeltmek amacıyla diyaliz tedavisi uygulanır. Hastanın üremik durumu daha uzun süre dengeleyemeyeceği durumlarda diyalize başlanır.

    Diyaliz, “yarı geçirgen (semipermeable) bir zar aracılığıyla su ve elektrolitlerin yüksek konsantrasyondan düşük konsantrasyona doğru geçmesi” temeline dayanır. Diyaliz, kan ve “diyalizat” olarak tanımlanan diyaliz sıvısı olmak üzere iki sıvı ortam ve bu iki sıvı ortam arasında bulunan yarı geçirgen zar aracılığıyla su ve partiküllerin yüksek konsantrasyondan düşük konsantrasyona doğru diyalizattan kana, kandan diyalizata her iki tarafta yoğunluk eşitleninceye kadar geçmesidir.

    Diyaliz, PD ve HD olmak üzere iki şekilde uygulanır. Periton diyalizde yarı geçirgen membran olarak periton zarı, hemodiyalizde ise genellikle selüloz yapısında yapay bir zar (koil) kullanılır. HD en sık kullanılan tedavi yöntemidir.

    Hemodiyaliz Tedavisi Nedir?

    Hemodiyaliz yarı geçirgen bir membran sayesinde hasta kanı ile diyalizat arasında sıvı ve elektrolitlerin diffüzyon ve ultrafiltrasyon yoluyla değişimini temel alan bir tedavi modelidir. Optimal HD, iyi işleyen bir vasküler erişim gerektirir ve bu bir otojen arteriovenöz fistül (AVF), bioprostetik arteriovenöz greft (AVG) veya HD katateri ile sağlanabilir. HD işlemi, hastanın ihtiyacına göre haftada 2 ya da 3 kez uygulanmakta ve her seans 4-6 saat sürmektedi.

    Hemodiyaliz işlemi sırasında ve sonrasında yaşamı tehdit eden akut, kronik pek çok semptom ya da komplikasyonun ortaya çıktığı görülmektedir. Hipertansiyon, hipotansiyon, aritmi, kramp, bulantı, kusma, kaşıntı, ağrı (baş, göğüs, sırt), ateş, titreme, gibi yaşamı tehdit etmeyen komplikasyonların yanı sıra yüksek kan üre azotunun (blood urea nitrogen, BUN) aniden çekilmesi ile meydana gelen diyaliz disequilibrium sendromu, hipotansiyon, hava embolisi, kanama ve elektrolit dengesizlikleri HD sırasında görülen, yaşamı tehdit eden akut komplikasyonlardandır. HD tedavisinin kronik komplikasyonları arasında perikardit, hipertansiyon, kalp yetmezliği, anemi ve hepatit yer almaktadır. Literatürde çok yer almamakla birlikte ayak ülserasyonları diyaliz tedavisi alan hastalarda görülebilen komplikasyonlardan bir diğeridir.

  • Whatsapp'ta Paylaş

    Yorumlar

    İlk Yorum Yapan Sen Ol smiley


    Yorum Yap