Astım Hastalığı Nedir? Astım Hastalığının Tedavisi
Sağlık

Astım Hastalığı Nedir? Astım Hastalığının Tedavisi

16 Şubat 2021 09:11
  • Whatsapp'ta Paylaş

    Astım Yunanca “soluksuzluk” yada “ağzı açık solumak” sözlük anlamlarını taşıyan, kısmi geri dönüsümlü havayolu obstrüksiyonu ve bronş aşırı duyarlılığı ile karakterize, genellikle inflamasyonun da beraber görüldüğü, tekrarlayıcı nitelikte bir havayolu hastalığıdır. Duyarlı kişilerde bu inflamasyon nöbetler şeklinde gelen öksürük, hışıltılı solunum, nefes darlığı ataklarına neden olmaktadır. Bu yakınmalar genellikle gece ve sabahın erken saatlerinde ortaya çıkar. Hava yolu obstruksiyonu değişik derecelerde olup bu ataklar yaygın, bazen de değişken, genellikle spontan veya tedavi ile düzelir. Hava yolu inflamasyonu aynı zamanda hava yolu hiperreaktivitesine de neden olmaktadır. Havayolu hiperreaktivitesi bir veya daha fazla situmulus tarafından meydana gelebilir. Allerjenler, infeksiyonlar, egzersiz, metakolin gibi kimyasal ajanlar, soğuk ve kirli hava, emosyonel durum ve hava değişiklikleri havayolu hiperreaktivitesine neden olabilir. Astım patogenezinde bronkospazm, havayolu mukozasında yaygın ödem, mukus sekresyonunda artış, hücresel infiltrasyon ve havayolu epitel hasarı rol oynamaktadır.

    Astım herhangi bir yaşta başlayabilmektedir. Astımlı çocukların % 80- 90’ında ise 4–5 yaştan önce klinik belirtiler gözlenir. Hastalığın seyir ve ağırlığını önceden belirlemek mümkün olmasa da astımlı çocuklarda prognoz genellikle iyidir. Gözlenen iyileşme kısmen yaş artışına paralel olarak meydana gelen havayolu çapındaki artışa bağlıdır. Astımlı olguların yaklaşık yarısında erişkin yaşlara ulaşmadan önce belirtiler ortadan kalkmaktadır.

    Astın Hastalığının Dünyada ve Türkiye'deki Yayılım Oranı

    Astım en tsık rastlanan kronik hastalıklardan biridir. Dünyada olduğu gibi ülkemiz için de önemli bir sağlık problemidir. Yayılma oranı giderek artmaktadır. Dağılım oranları ekonomik olarak gelişmiş ve ılıman iklimli ülkelerde gelişmekte olan ve kırsal alanlarda yaşayanlara göre yüksektir. Astımın yayılma oranı coğrafi bölgelere ve toplumlara göre farklılık göstermekte olup yayılma oranı % 1 ile %30 arasında değişmektedir. Ülkeler arasında farklılıklar olduğu kadar, aynı ülke içinde bölgeler arasında da farklılıklar söz konusudur. Astım dağılım oranı çalışmaları genellikle anket çalışmalarıyla yapılmaktadır. ISAAC (International Study of Asthma and Allergies in Childhood) bu amaçla yapılan en kapsamlı çalışmadır. Elli altı ülkeye ait 155 merkezde 6-7 ve 13-14 yaş gruplarında 463801 çocuk için aynı anket formu düzenlenerek yapılmıştır.  ISAAC (International Study of Asthma and Allergies in Childhood) çalışmasına göre, İngiltere, Yeni Zelanda, Avustralya ve İrlanda astım prevalansının en yüksek olduğu yerlerdir.

    Astım puberte öncesinde erkeklerde kızlara oranla 2 kat daha fazla görülmektedir. Ancak puberte sonrasında ve erken yetişkinlikte kadınlar erkeklerden daha sık etkilenmektedir.

    Dağılım oranları, ılıman iklimli, ekonomik açıdan gelişmiş ülkelerde en yüksek, kırsal kesimde ve ekonomik açıdan gelişmekte olan ülkelerde düşük olma eğilimindedir ve yaşam tarzındaki refahın artmasıyla bu oran yükselir. Modern toplumlarda artan hava kirliliği, allerjen miktarında artma, çocukluktaki enfeksiyonlar, kapalı ortamlarda yaşanması, küçük aile, sigara, diyet ve genetik faktörler bu farklılıktan sorumlu tutulmaktadır.

    Astım yayılmasındaki artışın kesin nedeni bilinmemekle beraber prematur bebeklerin yaşam oranlarının artması, annelerde sigara içme sıklığının artmasının yanısıra, tanı ve tedavi yöntemlerindeki ilerlemelerle astım tanısının daha erken yaşlarda konulabilmesi, çocuklardaki astım sıklığının artışını açıklayabilir.

    Astım Hastalığının Nedenleri

    Kesitsel ve uzun süreli izlem çalışmaları sonucunda astım bronşiale risk faktörleri konusunda pek çok farklı, hatta birbiri ile çelişebilen sonuçlara ulaşılmıştır. Astım bronşiale tanısının klinik bulgulara dayanması, astım bronşialeye özgü laboratuar testleri bulunmaması ve çalışmalarda astım bronşiale tanısında farklı kriterlerin kullanılmış olması bu durumun nedenlerinden bazıları olabilir. Ancak bir diğer neden de farklı bölgelerde farklı fenotiplerin daha baskın olması olabilir. Astım için risk faktörleri, yatkınlığa neden olan kişisel faktörler ve bu yatkınlık zemininde hastalığın gelişimine yol açan çevresel faktörler olmak üzere ikiye ayrılır. Bu faktörlerin astım bronşiale gelişmesini ve ortaya çıkmasını sağlayan mekanizmaları karmaşıktır olup birbirleriyle etkileşim içindedir. Örneğin astım bronşiale’ye yatkınlık; genlerin hem diğer genlerle, hem de çevresel faktörlerle olası etkileşimi sonucunda belirlenir.

    Astım Hastalığının Tedavisi

    Astım tedavisinde kullanılan ilaçlar, kontrol edici ve rahatlatıcı ilaçlar olmak üzere ikiye ayrılırlar. Kontrol edici ilaçlar, antiinflamatuar etkileri ile uzun süreli tedavide kullanılan ilaçlardır. Rahatlatıcı ilaçlar ise, hızlı etkileri ile bronkokonstriksiyonu düzelten ilaçlardır.

    Astım tedavisinin hedefleri şunlardır:

    1. Kronik ve sıkıntı veren tüm semptomları önlemek
    2. Solunum fonksiyonlarının mümkün olduğu kadar normal sınırlara yakın olmasını sağlamak
    3. Günlük aktivitelerini kısıtlama olmadan yapabilmesini sağlamak
    4. Hastaneye yatış ve acil servislere atak nedeniyle başvurunun olmaması veya en aza indirilmesi
    5. Optimal tedavide minimal yan etki
    6. Hastaların ve ailelerinin beklentilerini karşılamak ve onları tam anlamıyla tatmin etmek

    Astım tedavisinin yukarıdaki hedeflere ulaşabilmesi için belli bir program çerçevesinde, standardize edilerek uygulanması gerekmektedir. Tedavi yaklaşımları aşağıdaki şekildedir;

    • Hasta eğitimi: Hastalar astım, kronik inflamasyon, ilaç özellikleri, atak nedenleri ve belirtileri, ilaç dozları ve gerektiğinde ilaç dozunun arttırılması konusunda eğitilmelidir. Bu eğitim düzenli aralıklarla sürdürülmelidir.
    • Hastalığı tetikleyen etkenlerden uzaklaşma (Ev içi alerjenler, kimyasal maddeler, infeksiyonlar, ilaçlar, GÖR, vs.)
    • Hastalığın ağırlığının belirlenmesi: Semptomların şiddeti ve süresiyle solunum fonksiyon testi anormallikleri göz önüne alınarak hastalık derecelendirilir.

    İlaç tedavi planı: İlaçlar iki ana gruba ayrılır; 

    1. Kontrol edici ve koruyucu ilaçlar (inhale ve sistemik kortikosteroidler, kromalin sodyum, Lökotrien reseptör antagonistleri, uzun etkili B2agonistler ve uzun etkili teofilinler)
    2. Rahatlatıcı ve bronkodilatör ilaçlar (Kısa etkili B2agonistler, teofilinle ve antikolinerjikler) Astım, hastadan hastaya ve aynı hastada değişiklikler gösterdiğinden hastalığın şiddetine göre ilaç dozunun ve çeşidinin ayarlandığı ‘basamak tedavisi’ uygulanmaktadır. Basamak tedavisinin temelini, hastalığın şiddetine göre artan ve azalan kortikosteroidler oluşturur. Hastanın semptomlarına göre uygun basamaktan başlanır ve tam kontrol sağlandıktan sonra bir basamak inilir. Tüm basamaklarda ihtiyaç halinde kısa etkili B2agonistler eklenir.
  • Whatsapp'ta Paylaş

    Yorumlar

    İlk Yorum Yapan Sen Ol smiley


    Yorum Yap